Tin tức

Cấp thiết thay đổi cách tiếp cận với rác

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng, đến năm 2030 tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên toàn địa bàn thành phố có thể đạt khoảng 3.600 tấn mỗi ngày, trong đó khu vực Đà Nẵng (cũ) khoảng 1.900 tấn/ngày và khu vực Quảng Nam (cũ) khoảng 1.700 tấn/ngày. Khối lượng rác thải gia tăng nhanh cùng với tốc độ đô thị hóa, phát triển du lịch và gia tăng dân số đang tạo áp lực lớn đối với hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải của thành phố.

Thực tế hiện nay, lượng chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực đô thị và đồng bằng của thành phố khoảng 2.052 tấn/ngày. Phần lớn lượng rác này vẫn được xử lý chủ yếu bằng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh hoặc tập kết tại các bãi lộ thiên ở 5 khu xử lý, trong đó lớn nhất là Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Khánh Sơn với công suất tiếp nhận khoảng 1.200 - 1.300 tấn/ngày. Ngoài ra, rác thải còn được xử lý tại các khu Tam Xuân 2, Tam Nghĩa, Đại Hiệp và bãi tập kết Cẩm Hà.

Tuy nhiên, công tác quản lý và xử lý rác thải đang gặp nhiều khó khăn. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, hệ thống hạ tầng thu gom và xử lý giữa các khu vực chưa thực sự đồng bộ. Đặc biệt tại các vùng nông thôn và miền núi, tần suất thu gom còn thấp, dẫn đến tình trạng rác thải tồn đọng trong khu dân cư. Một số khu vực chưa có trạm trung chuyển, trong khi khoảng cách vận chuyển rác từ nơi phát sinh đến khu xử lý có thể lên tới 30-40 km, làm gia tăng chi phí và giảm hiệu quả thu gom.

Bên cạnh đó, năng lực tiếp nhận của các bãi chôn lấp đang dần hạn chế, trong khi nhiều dự án xử lý rác bằng công nghệ hiện đại triển khai chậm tiến độ. Tỷ lệ tái chế và thu hồi năng lượng từ rác thải vẫn còn thấp, khiến phương pháp chôn lấp vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong xử lý rác thải. Thực trạng này đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách tiếp cận trong quản lý chất thải đô thị.

Theo ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc VCCI miền Trung - Tây Nguyên, xu hướng phát triển hiện nay là kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, trong đó rác thải cần được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên. Việc công nhận và quản lý rác thải như một loại tài nguyên sẽ tạo cơ sở cho việc tái sử dụng, tái chế và khai thác giá trị từ chất thải, qua đó giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

“Thành phố cần chuyển mạnh sang mô hình quản lý rác thải tích hợp dựa trên các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn, gồm giảm thiểu - tái sử dụng - tái chế - thu hồi năng lượng - xử lý cuối cùng, với sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Xa hơn nữa, cần có cơ chế, chính sách thúc đẩy dịch chuyển từ mô hình kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn”, ông Quang kiến nghị.

Chuyển đổi theo nguyên tắc kinh tế tuần hoàn

Tại Hội thảo quốc tế "Quản lý chất thải tích hợp và bền vững", PGS.TS Cao Trường Sơn (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho rằng, từ thực tiễn quản lý chất thải rắn của Việt Nam và đặc thù của một đô thị du lịch như Đà Nẵng, thành phố cần xây dựng hệ thống quản lý rác thải theo hướng chủ động, hiện đại, phù hợp với định hướng của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Theo đó, cần chuyển từ cách tiếp cận chỉ xử lý chất thải sau phát sinh sang mô hình kinh tế tuần hoàn, chú trọng phòng ngừa và giảm thiểu chất thải ngay từ nguồn.

Trước hết, Đà Nẵng cần hoàn thiện quy hoạch tổng thể quản lý chất thải rắn đô thị gắn với quy hoạch phát triển đô thị, du lịch và hạ tầng môi trường, bảo đảm sự đồng bộ giữa các khâu thu gom, trung chuyển, tái chế và xử lý. Đồng thời, thành phố cần đẩy nhanh tiến độ các dự án xử lý rác bằng công nghệ hiện đại, đặc biệt là nhà máy đốt rác phát điện, nhằm từng bước giảm phụ thuộc vào chôn lấp, tiết kiệm quỹ đất và tận dụng rác thải như nguồn năng lượng tái tạo.

Bên cạnh đó, việc phân loại rác tại nguồn cần được triển khai mạnh mẽ theo lộ trình của Luật Bảo vệ môi trường 2020, gắn với đầu tư hệ thống thu gom và xử lý phù hợp. Thành phố cũng nên khuyến khích doanh nghiệp áp dụng kiểm toán chất thải để đánh giá lượng chất thải phát sinh, từ đó đề xuất giải pháp giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế, hướng tới mô hình sản xuất xanh.

“Đà Nẵng cần xây dựng hệ thống dữ liệu và nền tảng số về quản lý chất thải, giúp cơ quan quản lý đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế. Song song với đó là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và cộng đồng giảm rác thải, đặc biệt rác thải nhựa trong du lịch, cùng với việc tăng cường truyền thông nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân trong phân loại và giảm thiểu rác thải”, PGS.TS Cao Trường Sơn đề xuất.

Theo ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cho biết mục tiêu xây dựng “Thành phố môi trường” luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm và xuyên suốt của thành phố.

Trong giai đoạn tới, khi Đà Nẵng triển khai các định hướng phát triển mới như Khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế và đô thị thông minh, yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật xanh, quản trị môi trường hiện đại và tiêu chuẩn phát triển bền vững sẽ ngày càng cao. Vì vậy, sự hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực quản lý chất thải có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thành phố.

Trong thời gian tới, Đà Nẵng sẽ đẩy nhanh tiến độ đầu tư, xây dựng các dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn, đặc biệt là các dự án áp dụng công nghệ thu hồi năng lượng với công suất 650 tấn/ngày, 1.000 tấn/ngày và 800 tấn/ngày, cùng với việc xây dựng ô chôn lấp phía Nam nhằm bảo đảm khả năng tiếp nhận và xử lý rác thải ổn định cho thành phố.

Song song đó, thành phố sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát và điều phối hoạt động thu gom, trung chuyển và xử lý rác; đồng thời ứng dụng công nghệ số trong thu phí dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải.

Ngày 6/3, tại Đà Nẵng diễn ra Hội thảo quốc tế "Quản lý chất thải tích hợp và bền vững" do Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP Đà Nẵng phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Chi nhánh miền Trung - Tây Nguyên, Trung tâm Giáo dục và Phát triển cùng các đơn vị liên quan tổ chức. Nội dung hội thảo tập trung trao đổi các chính sách, kinh nghiệm và thực tiễn về quản lý chất thải theo hướng tích hợp, gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn, qua đó đề xuất các giải pháp có thể áp dụng phù hợp với điều kiện của Đà Nẵng và các địa phương tại Việt Nam.